10. Reguły i metody pracy grup

Reguły i metody służą temu, aby nadać odpowiednią formę rozmowie i przebiegowi pracy grupy. Ułatwiają one koncentrację na określonych tematach i osobistych sprawach. Zastosowanie metod i reguł jest różne i zależy od aktualnej tematyki grupy wsparcia.

Tak więc pracują np. grupy wsparcia z zakresu uzależnień w oparciu o inne zasady, niż grupy samopoznania lub grupy przewlekle chorych.

Niektóre grupy wsparcia pracują bez ściśle ustalonych reguł i wybierają tylko pewne techniki i metody, które wydają się im konieczne w pracy grupy. Zawsze podlega to decyzji grupy, czy i w oparciu o jakie reguły i metody będzie przebiegała praca.

Każda grupa wsparcia rozwija własne sposoby pracy, odpowiadające jej  sprawom i potrzebom. Styl pracy może z upływem czasu ulec zmianie i spowodować, że stosowanie danych reguł jest konieczne lub zbędne.

10.1 Początek i koniec posiedzenia grupy są dokładnie ustalone.

Czlonkowie wiedzą, kiedy zaczyna się skoncentrowana praca grupy i mogą nastawić się na to, aby w tym czasie przedstawić swoją sprawę. Dlatego też ważne jest punktualne rozpoczynanie i zakończenie spotkania.

10.2 Każdy/-a mówi tylko o sobie, a nie o innych.

Zasadniczo każdy członek mówi o sobie - o swoich myślach, odczuciach, przeżyciach, nadziejach i oczekiwaniach. Oczywiście nie da się uniknąć mówienia o członkach rodziny lub przyjaciołach, odgrywających w życiu każdego ważną rolę. Główna uwaga powinna jednak być skierowana na własną osobę. Nie powinno mówić się o obecnych członkach grupy!

10.3 Zakłócenia mają pierwszeństwo

Proszę przerwać rozmowę, jeżeli Pan/Pani naprawdę nie może brać w niej udziału. Jeżeli jest Pan/Pani np. znudzony, rozzłoszczony, lub z innego powodu wykazuje brak koncentracji. 'Nieobecny' członek traci nie tylko możliwość własnego rozwoju w grupie, lecz oznacza też stratę dla całej grupy. Kiedy usterka zostanie usunięta, podejmuje się znowu przerwaną rozmowę. Czasami też można przejść do innego tematu, który obecnie jest dla grupy ważniejszy i ewentualnie został zasugerowany poprzez to przerwanie.

Aby zastosować tą zasadę, trzeba mieć odwagę, jest ona jednak bardzo ważna i umacnia poczucie wspólnoty.

10.4 Jak się dzisiaj czuję?

Wiele grup rozpoczyna swoje spotkanie od pytania o aktualne problemy i odczucia członków (np, również o ich obaway, z którymi przyszli na posiedzenie), aby następnie rozmawiać na te tematy (nawet gdy właściwie zaplanowane były inne tematy). W ten sposób każdy ma odczucie przynależności i zrozumienia.

Każda osoba otrzymuje możliwość krótkiego wypowiedzenia się (najwyżej 2 minuty) odnośnie jakiegoś tematu, sytuacji lub aktualnych odczuć. Wypowiedzi te nie są komentowane i nie podlegają dyskusji!

Wypowiedzi spontaniczne mogą mieć miejsce na początku, podczas spotkania lub na jego końcu, jak również w takich sytuacjach grupy, w których występuje niejasność.

Wypowiedź spontaniczna może służyć:

 

• wyjaśnieniu niejasnych sytuacji między członkami,
• przedstawieniu momentalnej osobistej sytuacji uczestników,
• wyrażeniu własnych uczuć,
• wyrażeniu oczekiwań, potrzeb i życzeń,
• wskazaniu interesujących tematów,
• zapoczątkowaniu rozmowy grupy,
• przeglądowi opinii na zakończenie posiedzenia grupy.

Dopiero gdy wszyscy uczestnicy się wypowiedzieli, wypowiedź spontaniczna zostaje poddana analizie i mogą być ewentualnie wyciągnięte konsekwencje (np. zmiana tematu, zastosowanie jakiejś określonej reguły).

10.6 Feedback (sprzężenie zwrotne)

Poprzez feedback (sprzężenie zwrotne) dowiadujemy się, jak nasze zachowanie oddziaływuje na innych. Pozytyne działanie sprzężenia zwrotnego polega na tym, że zakłócające współpracę zachowanie może być skorygowane lub pozytywne wzmocnione.

Jeżeli nie mam pewności, jak moje zachowanie działa na innych członków grupy lub gdy chcę się dowiedzieć, co inni o mnie myślą, wówczas mogę poprosić o feedback.
Ale również wówczas, gdy np. zachowanie jakiegoś członka grupy wywołuje u mnie nieprzyjemne uczucia, mogę zapowiedzieć, że chcę dać feedback.

Danie feedback'u, lub też otrzymanie takiego, nie jest proste. Nie jesteśmy przyzwyczajeniu do otwartego mówienia o naszych uczuciach. Dlatego też pomocne będą nam następujące reguły:

Gdy dajesz feedback:
Zwracaj się bezpośrednio do danej osoby i pokaż jej, że ją masz na myśli,
Mów o uczuciach, które zostały w tobie wywołane zachowaniem tej osoby. Powiedz, jak konkretnie odczułeś tą sytuację, aby ta osoba mogła zrozumieć, jakie zachowanie masz na myśli. Nie powinno się wydawać opinii, oskarżeń i spekulacji odnośnie zachowania tej osoby.

Gdy otrzymujesz feedback
Jeżeli otrzymasz feedback, nie próbuj od razu odpowiadać lub bronić się lub wyjaśniać sprawę. Słuchaj uważnie i zwracaj uwagę na to, co odczuwasz przez feedback. Możesz również poprosić innych członków grupy o feedback. Dopiero wówczas ustosunkuj się do treści.

Sprzężenie zwrotne pomaga w

 

• porównaniu własnej precepcji i percepcji przez inne osoby,
• poznaniu przyczyn, momentów i motywów wywołujących poszczególne zachowania i wypowiedzi,
• uniknięciu interpretacji i spekulacji,
• otrzymaniu informacji o oddziaływaniu i skuteczności własnego zachowania.

Feddback pomaga w uczeniu się, wyrażaniu krytyki, znoszeniu krytyki lub przemyśleniu wzgl zmianie sposobu zachowania.

10.7 Kierowanie rozmową

Rozmowa w większych grupach może być organizowana porzez kierowanie tą rozmową. Daje to możliwość dojścia do głosu każdemu członkowi, który tego chce, trzymaniu się tematu i zachowaniu jasności wątku. Kierowanie rozmową może na każdym spotkaniu być przejmowane przez innego członka grupy. Jest ono środkiem organizacji przebiegu pracy grupy, ale nie określa jej treści. Osoba kierująca rozmową nie jest kierownikiem grupy!